Tuberculose heerste in de vorige eeuw ook in Gasteren

Tuberculose, afgekort als tbc (werd ook wel de tering genoemd) was vroeger een ernstige besmettelijke longziekte die alleen genezen kon worden door veel rust te nemen in een gezonde omgeving. Hiervoor werd in het noorden in 1922 in Appelscha het Beatrixoord tbc sanatorium opgericht. Het sanatorium is 70 jaar later, in 1992, naar het Groningse Haren verhuisd. Het sanatorium was aanvankelijk in Appelscha gevestigd, omdat het in een bosrijke en vooral zuurstofrijke gezonde omgeving lag. Er waren verschillende manieren om te herstellen: of je werd opgenomen in een herstellingsoord, maar je kon ook herstellen in zogenaamde tuinhuisjes.

Tuinhuisjes voor herstel van tbc

Dat tbc een besmettelijke ziekte was, getuigt een advertentie in de Asser Courant uit 1901 waarin werd aangegeven, dat zelfs gedragen kleding en beddengoed in beslag werden genomen en vernietigd moest worden. Tuberculose was een heel langdurige ziekte. Het was een ziekte waar liever niet over gesproken werd en het herstellen van de besmettelijke ziekte duurde vaak enkele jaren. In 1950 overleden er in ons land nog 1500 mensen aan tbc.

Ook mijn moeder Jantje Winter-Van der Kamp die op Gagels 11 woonde, kreeg in 1949 tuberculose.  Haar moeder was al op 27-jarige leeftijd, in 1915, aan tbc overleden. Mijn moeder werd toen opgenomen in het  sanatorium Beatrixoord in Appelscha samen met mevr. Oosterman uit Annen. Uit voorzorg dat wij (haar drie kinderen Fokkina, Hendrik en Trientje) niet ook besmet zouden worden, zijn wij tijdelijk uit huis geplaatst naar de Cornelia Stichting in Beetsterzwaag. Daar zijn wij ongeveer een half jaar geweest en hebben we aan ons verblijf geen nare herinneringen overgehouden. Iedere zondag kwam er bezoek vanuit Gasteren. En wij hebben veel brieven met mooie verhalen gehad van kinderen van de lagere school van Gasteren in opdracht van meester Molema en juffrouw Niewold.

Het sanatorium in Zevenaar

Zolang mijn moeder in Appelscha verbleef, kreeg zij iedere zondag bezoek vanuit Gasteren. Zij is later overgeplaatst naar Zevenaar waar ook een herstellingsoord was voor tbc-patiënten en als mijn vader bij haar dan op bezoek wilde, kreeg hij een lift aangeboden van de heer Goudriaan die in het weekend verbleef bij Max Jager in het Voorste Veen (Oudemolenseweg 4) in Gasteren en die dan weer naar zijn werk in Katwijk ging. Dat was natuurlijk een hele omweg, maar dat vond Goudriaan niet erg. Later is mijn moeder nog voor revalidatie naar het Zwitserse Davos geweest. Na  2 jaar was ze gelukkig helemaal hersteld.

 

Henk Winter